Pisaliśmy już o trawieniu białek, jednak czas przyjrzeć się dokładnie całości procesów trawiennych jakie zachodzą w ludzkim organizmie. W tym celu poznajmy budowę układu, który za to odpowiada. Przewód pokarmowy ma za zadanie dostarczyć organizmowi materiału do budowy i odnowy własnych tkanek oraz substancji energetycznych dla podtrzymania wszelkich procesów życiowych. Podstawowe substancje doprowadzane w postaci pokarmu pod względem chemicznym dzielą się na trzy duże grupy- węglowodany, tłuszcze i białka Ponadto z pokarmem dostarczane są witaminy, sole mineralne i woda.
O trawieniu białek – pisaliśmy tutaj trawienie białek
Węglowodany i tłuszcze są głównym źródłem energii. Białka są przede wszystkim źródłem aminokwasów – materiału niezbędnego do budowy tkanek i narządów. Przy nadmiarze pokarmu białkowego lub przy braku węglowodanów i tłuszczów aminokwasy ulegają dezaminacji i mogą być zużyte dla celów energetycznych.
Energia zawarta w pokarmach pochodzi w końcowym efekcie od roślin zielonych obdarzonych zdolnością zatrzymywania i gromadzenia fotonów promieniowania słonecznego w procesie fotosyntezy-pierwotnym źródłem wszelkiej energii organizmów żywych na ziemi jest zatem słońce.
Pokarm pobierany przez człowieka z otoczenia ma przeważnie postać nie pozwalającą na bezpośrednie wykorzystanie go przez ustrój.
Czym jest trawienie w układzie trawiennym?
Zespół procesów, którym zostaje on poddany w układze trawiennym, nazywamy trawieniem. Trawienie składa się z procesów mechanicznych i chemicznych.
Do procesów mechanicznych należą żucie, połykanie, ruchy robaczkowe przełyku, ruchy żołądka i jelit, oddawanie stolca. Trawienie chemiczne polega na przekształcaniu dużych cząsteczek złożonych substancji organicznych w związki prostsze, które mogą przenikać przez błony komórkowe i które organizm może użyć do budowy własnych tkanek oraz do podtrzymania procesów życiowych związanych z wydatkowaniem energii.
Cud trawienia w temperaturze ciała?
W wyniku tych przemian węglowodany zostają rozłożone na cukry proste, głównie glukozę i fruktozę; tłuszcze na glicerol i kwasy tłuszczowe, białka – na aminokwasy. W żywym ustroju, procesy te zachodzą w temperaturze ciała – dzięki swoistym katalizatorom produkowanym przez gruczoły trawienne. Noszą one nazwę enzymów. Trawienie odbywa się w obrębie przewodu pokarmowego. Ma on kształt długiej cewy, rozpoczynającej się szparą ustną i kończącej się odbytem. Do układu tego należą: jama ustna, gardło, przełyk, żołądek, jelito cienkie, jelito grube oraz wielkie gruczoły trawienne – wątroba i trzustka.
BUDOWA ŚCIAN PRZEWODU POKARMOWEGO
Ścianę przewodu pokarmowego tworzą trzy zasadnicze warstwy: 1) błona śluzowa, 2) błona mięśniowa i 3) błona surowicza.
- Błona śluzowa (tunica mucosa) stanowi warstwę wyściełającą powierzchnię wewnętrzną przewodu pokarmowego. Pod błoną śluzową leży warstwa łącznotkankowa, zwana tkanką podśluzową (tela submucosa). Obecność tkanki podśluzowej sprawia, że błona jest w stanie układać się w fałdy i wygładzać – zależnie od rozciągania lub kurczenia się ściany narządu. Na granicy błony śluzowej i tkanki podśluzowej występuje warstwa mięśni gładkich, zwana blaszką mięśniową błony śluzowej.2. Błona mięśniowa (tunica muscularis) jest następną warstwą przewodu pokarmowego. Składa się zwykle z dwóch warstw włókien mięśniowych: wewnętrznej – okrężnej i zewnętrznej – podłużnej. Są to włókna mięśniowe gładkie. Pod względem czynnościowym różnią się one od mięśni poprzecznie prążkowanych tym, że: 1) skurcz ich odbywa się znacznie wolniej i trwa dłużej; stan napięcia (tonus) mięśni gładkich utrzymuje się nawet po oddzieleniu ich od ośrodkowego układu nerwowego, 2) mają większą rozciągliwość, 3) obdarzone są zdolnością rytmicznych skurczów, 4) są bardziej wrażliwe na bodźce termiczne, chemiczne i rozciąganie, a mniej na bodźce elektryczne. O mięśniach pisaliśmy już w artykule tutaj
- Błona surowicza (tuníca serosa) jest cienka, gładką, białawą błoną, która pokrywa powierzchnię zewnętrzhą narządów, zwróconą do wnętrza jamy brzusznej. Nazywamy ją otrzewną (peritoneum).
JAMA USTNA
Jama ustna (cavum oris) jest początkowym odcinkiem przewodu pokarmowego. Ograniczają ją: od góry – podniebienie, po bokach – policzki, od dołu – dwa mięśnie żuchwowo-gnykowe, tworzące tzw. przeponę jamy ustnej; ścianę przednią jamy ustnej tworzą wargi, ograniczające szparę ustną; w tyle jama ustna łączy się z gardłem otworem zwanym cieśnią gardzieli. Łuki zębowe – górny i dolny – dzielą jamę ustną na dwie części, mające kształt szpary: na przedsionek jamy ustnej, zawarty między łukami zębowymi a wargami i policzkami, oraz na znacznie większą jamę ustną właściwą.
Szparę ustną ograniczają wargi: górna (labium superius) i dolna (labium inferius), łączące się ze sobą w kącie ust. Zrąb warg stanowi mięsień okrężny ust (m.orbicularis oris).
Te wszystkie terminy łacińskie obecnie są coraz bardziej zastępowane terminologią angielską. Pisaliśmy – jak zostać tłumaczem medycznym – gdyż przekłady dotyczą głównie języka angielskiego.
Zrębem policzka (bucca) jest mięsień policzkowy (m.buccinator), pokryty od zewnątrz skórą, od wewnątrz – błoną śluzową. Napięcie mięśni policzkowych utrzymuje policzki przy łukach zębowych. Z warg i policzków błona śluzowa przechodzi pod kątem ostrym na wyrostki zębodołowe, gdzie zrasta się z okostną, otacza szyjki zębowe oraz pokrywa przestrzenie międzyzębowe tworząc dziąsła (gingivae).
Układ trawienny – podniebienie
Podniebienie (palatum) ma kształt łukowatego sklepienia, wypukłego ku górze, oddzielającego jamę ustną od jamy nosowej. Część przednią podniebienia, utworzoną przez wyrostki podniebienne szczęk i blaszki poziome kości podniebiennych wraz z błoną śluzową i zawartymi w niej tworami, nazywamy podniebieniem twardym (palatum durum); część tylna, składająca się z blaszki łącznotkankowej, mięśni i pokrywającej je śluzówki, nosi nazwę podniebienia miękkiego (palatum molle).
Zwisająca ku tyłowi część podniebienia miękkiego jest wyciągnięta w linii środkowej w postaci wyrostka zwanego języczkiem podniebiennym (uvula).W kierunku bocznym i ku dołowi odchodzą od podniebienia miękkiego dwa tuki podniebienne: przedni -łuk podniebienno-językowy – zdąża od bocznego brzegu języka, tylny -łuk podniebienno-gardłowy – biegnie do blony mięśniowej gardła. Pomiędzy łukiem przednim a tylnym każdej strony znajduje się duże zagłębienie – zatoka migdałkowa (sinus tonsillaris),w której znajduje się duże skupienie tkanki limfatycznej, zwane migdałkiem podniebiennym (tońsil-la palatina). Migdałek ten o kształcie jajowatym ma wielkość zmienną – może wystawać spoza łuku podniebienno-językowego, bądź też być schowany za nim prawie całkowicie.
Źródła wiedzy:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_pokarmowy
