Wystarczy drobny szelest, a pies natychmiast strzyże uszami, czasami aż stawia je do góry. Niektórzy z nas, ludzi, podsiadają fizjologiczną umiejętność poruszania tym organem, co stanowi atawizm. Można się domyślać, że nasi przodkowie wieki temu posiadali taką umiejętność, utraconą w biegu ewolucji. Dzięki tłumaczeniu artykułu medycznego badawczego zamieszczonego w czasopiśmie Frontiers in Neuroscience możemy poznać wyniki najnowszych badań grupy naukowców – przynoszące ciekawe wnioski i spostrzeżenia co do naszego narządu słuchu.
Atawizm to regresja ewolucyjna, czyli ponowne pojawienie się u danego organizmu cech, które były charakterystyczne dla jego odległych przodków i zniknęły z linii rodowej w poprzednich pokoleniach. Zjawisko to dowodzi, że cechy genetyczne nie giną, a jedynie mogą pozostać uśpione i ponownie się ujawnić.
Źródło: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/atawizm;3872008.html
Artykuł o nazwie Korelaty elektromiograficzne wysiłkowego słuchania w szczątkowym układzie uszno-ruchowym ukazał się w styczniu 2025 roku. Jego autorzy to Andreas Schroeer, Farah I. Corona-Strauss, Daniel J. Strauss, Ronny Hannemann oraz Steven A. Hackley. Poniższy felieton popularno-naukowy stanowi zasadniczo tłumaczenie artykułu medycznego, ponieważ naszym celem jest przybliżenie polskiemu czytelnikowi osiągnięć naukowych światowego zespołu naukowców.
Mięśnie uszne człowieka jako wskaźnik orientacji w przestrzeni ?
Ostatnio wykazano, że sygnały elektromiograficzne (EMG) mięśni usznych są wskaźnikiem przestrzennej uwagi słuchowej u ludzi, w oparciu o szczątkowy układ orientacji małżowiny usznej. Ponieważ przestrzenna uwaga słuchowa w zadaniu z udziałem konkurującego mówcy jest ściśle związana z bardziej uogólnioną koncepcją wysiłku uwagi w słuchaniu, obecne badanie zbadało możliwość, że aktywność EMG mięśni usznych może również odzwierciedlać korelaty wysiłku słuchania w ogóle. Zrekrutowano dwudziestu uczestników. Sygnały EMG z lewego i prawego górnego i tylnego mięśnia usznego (SAM, PAM) zostały nagrane, gdy uczestnicy uczestniczyli w docelowym podcaście w paradygmacie konkurującego mówcy.
Na temat budowy i fizjologii narządu wzroku pisaliśmy fizjologia – mózg i oczy
Badane bodźce słuchowe
Trzy różne warunki, każdy trudniejszy i wymagający większego wysiłku słuchania, zostały wygenerowane przez zmianę liczby i wysokości strumieni rozpraszających, a także zróżnicowanie stosunku sygnału do szumu. Wszystkie strumienie audio były prezentowane albo z głośnika umieszczonego przed uczestnikami (0°), albo z tyłu (180°). Ogólnie rzecz biorąc, uśredniona aktywność PAM nie była dotknięta różnymi poziomami wysiłkowego słuchania, ale była znacznie większa, gdy bodźce były prezentowane z tyłu, w przeciwieństwie do przodu.
Uśredniona aktywność SAM była jednak znacznie większa w najtrudniejszych warunkach, które wymagały największego wysiłku, w porównaniu do łatwiejszych warunków, ale nie była dotknięta kierunkiem bodźca. Interpretujemy zwiększoną aktywność SAM jako odpowiedź szczątkowego układu orientacji małżowiny usznej na wysiłkowe zadanie segregacji strumienia.
Skamieniałość neuronalna?
Niedawno Strauss i in. (2020) wykazali, że sygnały elektromiograficzne (EMG) kilku mięśni usznych, a w szczególności
- mięśni usznych tylnych
- przednich
- górnych
- i poprzecznych (odpowiednio: PAM, AAM, SAM i TAM),
są wskaźnikiem przestrzennego kierunku uwagi słuchowej.
Ten szczątkowy układ orientacji małżowiny usznej jest tak zwaną „skamieniałością neuronalną” ( Hackley, 2015 ; Strauss i in., 2020 ) i ma odruchowy, sterowany bodźcem komponent w odpowiedzi na przejściowe bodźce słuchowe.
https://www.frontiersin.org/journals/neuroscience/articles/10.3389/fnins.2024.1462507/full
Ten komponent został zaobserwowany jako przejściowe odpowiedzi EMG przez PAM, AAM i TAM, zaczynając około 70 ms po szybko pojawiających się bodźcach słuchowych. Ta część szczątkowego układu orientacji małżowiny usznej nie zależy od dobrowolnego, zorientowanego na zadanie skupienia uczestników i dlatego jest określana jako uwaga egzogenna w Strauss i in. (2020) i silnie wskazuje kierunek wyrazistych bodźców słuchowych.
